Nabłonek błony śluzowej jamy nosowej zbudowany jest z różnych komórek, z których ok. 80% stanowią komórki rzęskowe. Pełnią one szereg ważnych zadań, odpowiadając za prawidłowe funkcjonowanie górnych dróg oddechowych [1]. W dzisiejszym artykule wyjaśnimy, czym dokładnie są śluzówki nosa i jaka jest ich rola.

Błona śluzowa nosa - co to jest?

Nos od środka wysłany jest błoną śluzową, którą pokrywa nabłonek wielowarstwowy migawkowy. Skórę pokrytą krótkimi, grubymi włosami znajdziemy jedynie w przedsionku jamy nosowej. Sama śluzówka nosa odznacza się silnym unaczynieniem. Dodatkowo zawiera liczne komórki, odpowiadające za produkcję śluzu [2].

Rzęski komórkowe zewnętrznego nabłonka zatopione są przy tym w wodnistej warstwie, która umożliwia ich prawidłową pracę. Rzęski przemieszczają bowiem w kierunku gardła zewnętrzną warstwą śluzu, wraz z wdychanymi z powietrza zanieczyszczeniami. Pod zewnętrzną warstwą, śluzówka w nosie zbudowana jest z blaszki właściwej (składającej się z tkanki łącznej) oraz błony podśluzowej. To właśnie tam zlokalizowane są naczynia krwionośne, włókna nerwowe oraz gruczoły odpowiedzialne za produkcję wydzieliny [3].

Jaka jest rola błony śluzowej?

Jest to naturalna bariera immunologiczna. Komórki nosa, śluz oraz ruch rzęskowy mają kluczowe znaczenie w obronie i oczyszczaniu nosa z zanieczyszczeń, alergenów oraz patogenów chorobotwórczych. Funkcje błony śluzowej związane są z transportem śluzowo-rzęskowym, warunkującym nieustanne odnawianie się warstwy śluzu. Świeża wydzielina pojawia się średnio co 10-15 minut [4]. W tym miejscu warto również zwrócić uwagę na włosy w nosie, których funkcja związana jest z oczyszczaniem wdychanego powietrza i utrzymaniem wilgoci [5].

Błona śluzowa w nosie - jak dbać o higienę?

Błony śluzowe u człowieka odpowiadają za prawidłowe funkcjonowanie organizmu. Śluzówka nosa pozostaje jednak nieustannie narażona na działanie czynników drażniących. Kontakt z nimi może doprowadzić do wystąpienia zapalenia, objawiającego się katarem [6].

Podejmowanie regularnych działań profilaktycznych oraz przestrzeganie zasad higieny może ułatwiać utrzymanie błony śluzowej w optymalnej kondycji. Pomocna w tym zakresie może okazać się izotoniczna woda morska APTEO, która przeznaczona jest do codziennej higieny nosa oraz łagodzenia podczas podrażnienia śluzówki nosa w stanach infekcji i alergii.

[1] Maria Żebrowska, Weronika Krzynówek, Odpowiednia pielęgnacja błony śluzowej nosa, https://www.aptekarzpolski.pl/wiedza/02-2016-odpowiednia-pielegnacja-blony-sluzowej-nosa/ (29.06.2023).

[2] Aleksander Michajlik Witold Ramotowski, Anatomia i fizjologia człowieka, Warszawa 1998, s. 209.

[3] Alina Morawiecka-Sztandera, Nieżyty błony śluzowej nosa i postępowanie terapeutyczne z uwzględnieniem procesów regeneracyjnych, Medycyna Biologiczna, zeszyt 2, 2017, https://www.heel.pl/media/downloads_pdf/heel_pl/lekarze/euphorbium/euphorbium_nieyt_bony_luzowej_nosa.pdf

[4] Alina Morawiecka-Sztandera, Nieżyty błony śluzowej nosa i postępowanie terapeutyczne z uwzględnieniem procesów regeneracyjnych, Medycyna Biologiczna, zeszyt 2, 2017, https://www.heel.pl/media/downloads_pdf/heel_pl/lekarze/euphorbium/euphorbium_nieyt_bony_luzowej_nosa.pdf (29.06.2023), s. 57.

[5] Ahmadreza Haghnegahdar, Rahul Bharadwaj, Yu Feng, Exploring the role of nasal hair in inhaled airflow and coarse dust particle dynamics in a nasal cavity: A CFD-DEM study, Powder Technology, https://doi.org/10.1016/j.powtec.2023.118710 (29.06.2023).

[6] Dorota Myszkowska, Jolanta Kubicka, Jolanta Gawlik, Krystyna Obtułowicz, Ewa Czarnobilska, Nabłonek płaski w obrazie cytologicznym błony śluzowej nosa, Przegląd Lekarski, vol. 72, nr 12/2015, s. 731-732.