Prawidłowe zasiedlenie organizmu przez bakterie jest jednym z kluczowych czynników wpływających na jego funkcjonowanie.[1] Dotyczy to również jamy nosowej, w której bytują liczne mikroorganizmy.[2] Czy woda morska jest bezpieczna dla bakterii znajdujących się w jamie nosowej? W poniższym artykule przybliżamy jej wpływ na mikrobiom.

Co to jest mikrobiom?

Ludzki organizm jest kolonizowany przez miliony mikroorganizmów. W samym przewodzie pokarmowym znajdują się biliony bakterii, które pełnią zasadniczą rolę w utrzymaniu homeostazy. Co ważne, ogół mikroorganizmów zasiedlających organizm określa się terminem mikrobiota. Pojęcie mikrobiom odnosi się z kolei do zbioru ich genów. Istotnym terminem jest też dysbioza, czyli zaburzenie funkcji, składu oraz ilości mikroflory.[3]

Mikrobiom, czyli również dobre bakterie obecne w jamach nosowych, ma duże znaczenie dla prawidłowego funkcjonowania ludzkiego organizmu. Dotyczy to w szczególności układu odpornościowego i nerwowego. Stan dysbiozy jest zaś powiązany z zaburzeniami funkcjonowania organizmu - nie tylko w sposób bezpośredni, ale i poprzez zwiększenie podatności na niektóre schorzenia.[4]

Mikroflora nosa – charakterystyka

Jama nosowa jest zasiedlana zarówno przez bakterie komensalne (tzw. “dobre” bakterie, korzystne dla ludzkiego organizmu), jak i oportunistyczne (potencjalnie chorobotwórcze). Do drugiej z wymienionych kategorii zaliczają się np. Staphylococcus aureus, Moraxella catarrhalis i Haemophilus influenzae.[5] O właściwe funkcjonowanie mikrobiomu nosa dbają za to m.in. Propionobacterium acnes oraz bakterie rodzaju Lactobacillus, które hamują wzrost patogennych mikroorganizmów.[6]

Mikrobiom nosa warunkuje homeostazę błony śluzowej nosa oraz wpływa na cały układ odpornościowy. Jego dysbioza może być z kolei przyczyną licznych problemów zdrowotnych, włączając w to schorzenia neurodegradacyjne. Jest to spowodowane połączeniem mikroflory nosa i układu nerwowego przez szlak nos-mózg.[2] I między innymi z tego powodu warto mieć pewność, że płukanie nosa nie zaburzy mikrobiomu.

Woda morska a mikrobiom nosa

Czy płukanie nosa eliminuje bakterie? Na początek przyjrzyjmy się sposobowi działania preparatów zawierających wodę morską. Składniki tego rodzaju produktów są pozyskiwane bezpośrednio z mórz i oceanów, dzięki czemu zawierają nie tylko chlorek sodu, ale również inne minerały, wywierające korzystny wpływ na błonę śluzową nosa (m.in. jony magnezu, wapnia i potasu).[7]

Higiena nosa z wykorzystaniem wody morskiej wspomaga utrzymanie śluzówki w dobrej kondycji, a także wspiera sprawny przebieg transportu śluzowo-rzęskowego, który umożliwia usuwanie z jam nosa zanieczyszczeń i drobnoustrojów. Izotoniczny roztwór wody morskiej działa przy tym nawilżająco, z kolei hipertoniczny rozrzedza zalegającą wydzielinę.[8]

Jak wskazują dotychczasowe badania, woda morska do nosa nie wykazuje jednak większej zdolności do zmiany mikrobioty.[9] A to oznacza, że nie powoduje dysbiozy oraz jest bezpieczna przy regularnym stosowaniu.

Woda morska izotoniczna 100 ml marki Apteo – bezpieczna przy długotrwałym stosowaniu

Co zrobić, jeśli uszkodzona śluzówka nosa nie spełnia dobrze swojego zadania? Zastosowanie chlorku sodu prowadzi do zwiększenia częstotliwości uderzeń rzęsek, co poprawia klirens śluzowo-rzęskowy. W zależności od patofizjologii można wykorzystać w tym celu roztwory izotoniczne lub hipertoniczne.[5]

Regularne stosowanie roztworu wody morskiej wspiera utrzymanie optymalnych funkcji nosa. Korzyści, jakie z tego wynikają, obejmują m.in. łatwiejsze usuwanie substancji drażniących, rozrzedzenie nadmiaru śluzu oraz nawilżenie śluzówki.[8]

Woda morska izotoniczna 100 ml marki Apteo do bezpiecznego oczyszczania nosa

Płukanie nosa a mikrobiom – jak zadbać o prawidłowe funkcjonowanie górnych dróg oddechowych? Woda morska izotoniczna 100 ml marki Apteo to izotoniczny roztwór wody morskiej, pozyskiwanej z Oceanu Atlantyckiego. Nasz wyrób medyczny nie zawiera konserwantów ani substancji leczniczych, dlatego cechuje się bezpieczeństwem również przy długotrwałym stosowaniu. Woda morska do nosa w postaci roztworu izotonicznego może być wykorzystywana do codziennej higieny nosa, wspierając nawilżenie śluzówki oraz pomagając w jej skutecznym oczyszczeniu.

Niniejszy materiał nie stanowi źródła porady medycznej. Treści zawarte w materiale są udostępniane wyłącznie w celach edukacyjnych i nie mogą zastąpić indywidualnej porady medycznej udzielanej przez lekarza lub farmaceutę.

Bibliografia:

1. E. Brożek-Mądry, A. Krzeski, Mikrobiom, dysbioza i zapalenia zatok przynosowych, Magazyn Otolaryngologiczny 2016, 57, XV, s. 12-21, https://krzeski.pl/wp-content/uploads/2023/01/2016-nr-57-Mikrobiom-dysbioza-i-zapalenia-zatok-przynosowych.pdf (dostęp 24.03.2026)
2. D. Górka, N. Białoń, K. Suszyński, M. Górka, M. Trzęsicki, G. Onik, Mikrobiom człowieka i jego wpływ na zdrowie w kontekście opieki położniczej i pielęgniarskiej, Wydawnictwo Uniwersystetu Medycznego w Łodzi, Łódź 2025, s. 22, https://wydawnictwo.umed.pl/wp-content/uploads/2025/11/MONOGRAFIA_03_2025__BIALON.pdf (dostęp 24.03.2026)
3. D. Siwicka-Gieroba, M. Barud, W. Dabrowski, Why is it worth remembering the lung microbiome in ICU patients? Anaesthesiol. Intensive Ther. 2021, 53, s. 466–474. https://www.ait-journal.com/pdf-137369-121835?filename=Why-is-it-worth-rememberi.pdf (dostęp 24.03.2026)
4. O. Wiśniewski, A. Banaś, H.M. Kozłowski, Introduction to the concept of microbiome for geographers, Czasopismo Geograficzne 89(1-2), s. 107-120, https://open.icm.edu.pl/items/6f92d472-2963-4885-8463-55629434a9fe (dostęp 24.03.2026)
5. C. M. Liu, L. T. Erikstrup, S. M. Edslev, D. E. Park, J. E. Salazar, M. Aziz, A. K. Rendboe, T. Pham, K. M. Dinh, K. Roach, A. Onos, E. Sung, N. O. Weber, P. S. Andersen, H. Ullum, R. Skov, B. A. Hungate, M. Stegger, C. Erikstrup, L. B. Price, Composition and dynamics of the adult nasal microbiome, Microbiome 2026 14,38, s. 2-14, https://link.springer.com/article/10.1186/s40168-025-02250-3 (dostęp 24.03.2026)
6. E. Brożek-Mądry, Z. Burska, E. Sosnowska-Turek, Nasal rinsing with probiotics in rhinosinusitis – analysis of symptoms and safety assessment, Otolaryngologia Polska 2025, 79(3), s. 33–40, https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/40371957/ (dostęp 24.03.2026)
7. J. Krajewska, Bezpieczeństwo aerozoli do pielęgnacji nabłonka górnych dróg oddechowych, Lek w Polsce vol. 28 nr04-18, s. 28-33, https://lekwpolsce.pl/ebook-5b1a35e0a39c6 (dostęp 24.03.2026)
8. J. Krajewska, Znaczenie donosowych preparatów wody morskiej w profilaktyce i leczeniu schorzeń górnych dróg oddechowych, Lek w Polsce vol. 27 nr 04’17, s. 17-23, https://lekwpolsce.pl/ebook-595a1ab201b17 (dostęp 24.03.2026)
9. E. Brożek-Mądry, L. Ziuzia-Januszewska, O. Misztal, Z. Burska, E. Sosnowska-Turek, J. Sierdziński, Nasal Rinsing with Probiotics—Microbiome Evaluation inPatients with Inflammatory Diseases of the Nasal Mucosa, Journal of Clinical Medicine 2025,14, 3341, s. 1-24, https://www.researchgate.net/publication/391693205_Nasal_Rinsing_with_Probiotics-Microbiome_Evaluation_in_Patients_with_Inflammatory_Diseases_of_the_Nasal_Mucosa (dostęp 24.03.2026)